Hürmüz Boğazı’nda perşembe günü yaşanan hareketlilik, ABD’nin İran’a üst üste ikinci kez saldırı düzenlemesiyle birlikte neredeyse durma noktasına geldi. Bölgedeki kırılgan ateşkes görünümünün zayıflaması, enerji piyasalarında endişeleri artırdı. Gemi takip verileri, dünyanın en stratejik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda hareketlerin belirgin şekilde azaldığını gösteriyor.
Boğaz üzerindeki geçişler, ağırlıklı olarak İran’ın onayladığı kuzey hatta yoğunlaşırken, ABD’nin desteklediği Umman rotasında ise sessizlik hakim oldu. Büyük tonajlı gemiler arasında öne çıkanlar ise Basra Körfezi’nden çıkan ABD yaptırımlı bir süper tanker ile İran bayraklı bir konteyner gemisi oldu. Bazı gemilerin güvenlik amacıyla transponder cihazlarını kapatarak geçiş yapmış olabileceği, bu nedenle elektronik izleme verilerinin tam tabloyu yansıtmayabileceği belirtiliyor.
Son verilere göre, çarşamba günü Hürmüz Boğazı’ndan iki yönlü olarak yalnızca 14 emtia taşıyıcısı geçti. Bu sayı, Haziran ortasında sağlanan geçici barış anlaşmasından bu yana kaydedilen en düşük seviye oldu. Geçici ateşkesten sonraki üç hafta boyunca günlük ortalama 34 gemi geçişi gerçekleşmişti ve 24 Haziran’da bu sayı 59’a kadar çıkmıştı. Şu anki düşük seviye, bölgedeki tansiyonun yeniden yükselmesiyle armatörlerin güvenlik riskini fiyatlamalarına neden oldu. Reuters’ın aktardığına göre en az dört petrol ve gaz tankeri son saldırıların ardından Hürmüz Boğazı geçişinden vazgeçti.
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığında da benzer bir durgunluk hakim. İki boş LNG gemisi son dönemde Umman Körfezi’ne yöneldi ve Hürmüz Boğazı’nın doğu girişine doğru ilerledi. Bu tıkanma, özellikle Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yapılan LNG ihracatı açısından önem taşıyor. Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, 2024’te küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Aynı güzergâh üzerinden günlük ortalama 20 milyon varil petrol taşınıyor.
Petrol piyasası ise askeri gelişmelere hızlı tepki verdi. Brent petrol fiyatı perşembe günü yüzde 1,1 artarak 78,88 dolara ulaştı. ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 1,2 yükselişle 74,37 dolardan işlem gördü.
Bölgedeki elektronik parazitler de veri güvenilirliğini etkiledi. Umman’ın Limah bölgesi yakınlarında gemi takip sistemlerinde olağan dışı hız okumaları görüldü; bu durum transponder sinyallerinde bozulmaya işaret ediyor. Bölge ülkelerinin savunma sistemlerini devreye alması, sinyal verilerini ve rota takibini etkileyebiliyor. Bu nedenle, Hürmüz Boğazı’na ilişkin güncel trafik verilerinin doğruluğu sınırlı olabiliyor.
Piyasalarda ana gündem, geçici ateşkesin enerji akışını tekrar güvenli hale getirip getiremeyeceği. EIA, 2024’te boğazdan geçen ham petrol ve kondensatın yüzde 84’ünün, LNG’nin ise yüzde 83’ünün Asya pazarlarına yöneldiğini belirtiyor. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore en büyük alıcılar arasında yer alıyor. Alternatif güzergâhların kapasitesi ise sınırlı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, bazı boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı’nı kısmen baypas edebiliyor; bu hatların toplam kapasitesi ise günde yaklaşık 2,6 milyon varil ile sınırlı.
Trafiğin 14 gemi gibi düşük seviyelerde kalması enerji ve navlun maliyetleri üzerinde risk primini artırıyor. Geçişlerin tekrar üç haftalık ortalama olan 34 gemi seviyesine çıkması, piyasalarda toparlanma için belirleyici olacak.
