Şubat ayında ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in cenazesi, Tahran’daki Mosalla kompleksinde düzenlenen törenle son yolculuğuna uğurlandı. Tören, diplomatik mesajların öne çıktığı bir platforma dönüştü. İranlı yetkililer, cenazeye katılan yetmişten fazla ülkenin heyetini, ülkelerinin bölgedeki politikaları ve ittifak durumlarına göre seçilmiş Kuran ayetleriyle karşıladı.
Her heyetin tabuta yaklaştığı anda, ülkelerinin yaklaşımlarına uygun farklı ayetler hoparlörlerden yayınlandı. Bu uygulamaya dair İran yönetiminden resmi bir açıklama gelmezken, yerel medya ve bölgesel analistler ayetlerin tesadüfi seçilmediğini belirtti.
Suudi Arabistan ve Türkiye’ye Özel Ayetler
Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Waleed Al-Khuraiji başkanlığındaki heyet, Al-i İmran Suresi’nin on üçüncü ayetiyle karşılandı. Bu ayet, Bedir Savaşı’nda az sayıda birliğin büyük bir orduya karşı kazandığı zaferi ve Allah’ın dilediğine yardım ettiğini vurguluyor. Analistler, ayetin seçimini Suudi Arabistan’ın son çatışmalarda ABD askeri operasyonlarına topraklarını açmasına bağladı.
Türkiye heyeti ise, malları ve canlarıyla cihat edenlerin diğerlerinden üstün tutulduğunu belirten bir ayetle karşılandı. Siyasi yorumcular, bu tercihin İran’ın Ankara’nın son krizdeki temkinli tutumuna bir gönderme olarak yapıldığını ifade etti. Türk yetkililer ise konuyla ilgili açıklama yapmadı.
Müttefikler ve Bölgesel Aktörlere Farklı Mesajlar
İran yetkilileri, Hizbullah heyetine “gevşemeyin, üzülmeyin, sizler üstünsünüz” anlamı taşıyan bir ayetle mesaj verdi. Hamas temsilcileri ise Allah’a verdikleri sözü tutanları öven ve bazı kişilerin hayatını kaybettiğini belirten ayetlerle karşılandı. Yemenli Husiler, savaştan çekinmeyenleri yücelten ayetlerle tabutun yanına ulaştı.
Katar heyeti için bağışlanma ve ilahi lütuf temalı ayetler tercih edilirken, Pakistan temsilcileri diplomatik angajmana vurgu yapan ayetlerle karşılandı. Hindistan heyetine ise, son dönemdeki tutumlarından duyulan hayal kırıklığını yansıtan pasajlar dinletildi.
Hassan Humeyni’nin Alanı Terk Etmesi
İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusunun torunu ve reformist kanadın temsilcisi Hassan Humeyni, tabuta yaklaşırken Nisa Suresi’nin doksan beşinci ayeti yayınlandı. Ayette, evde oturanlarla malları ve canlarını feda edenler karşılaştırılıyor. Bu ayetin duyulmasının ardından Humeyni tören alanını terk etti. Olay, muhafazakar çevreler tarafından reformistlere yönelik bir eleştiri olarak yorumlandı.
Cenaze törenine Rusya, Çin, Irak, Ermenistan, Katar, Umman, Azerbaycan, Mısır ve Taliban yönetiminin yanı sıra çok sayıda ülke temsilcisi katıldı. Hiçbir üst düzey Batılı yetkili organizasyonda yer almadı. İran’daki dijital platformlarda, özellikle Suudi Arabistan heyetine yönelik seçilen ayetler tartışma yarattı. Bazı kullanıcılar bunu diplomatik nezaketsizlik olarak değerlendirirken, diğerleri ayetlerin kişisel olmadığını savundu.
