Ticaret Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), tüketiciyi korumak ve kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçmek amacıyla devreye alındı. Kiralık taşınmazlar için 1 Ocak 2025’ten itibaren zorunlu olacak sistem, 15 Şubat’tan bu yana satılık taşınmaz ilanlarında da uygulanıyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte taşınmaz sahipleri, ilanlarını kendileri ya da birinci derece yakınları adına yayımlayabiliyor. Ayrıca e-Devlet üzerinden seçtikleri emlak ofislerine ilan verme yetkisi tanımlayabiliyorlar. Sistem üzerinden yetki verilen ilanlarda, EİDS doğrulama logosu veya bilgilendirmesi yer alıyor. Verilen yetki üç ay süreyle geçerli olup, bu süre uzatılabiliyor.
Yetkisiz kişilerin ilan oluşturmasını, sahte hesaplarla fiyat manipülasyonunu ve kayıt dışı aracılığı engellemeyi hedefleyen sistemin etkileri ilan piyasasında doğrudan hissedilmeye başladı.
Endeksa’nın verilerine göre, EİDS’in satılık ilanlar için zorunlu hale geldiği 15 Şubat-9 Haziran döneminde Türkiye genelindeki satılık konut ilan sayısı 1 milyon 618 bin 875’ten 1 milyon 203 bin 257’ye geriledi. Bu süre zarfında ilan sayısında 415 bin 618 adetlik azalma yaşandı ve gerileme oranı yüzde 26 olarak kayda geçti. Son bir yıllık süreçte ise satılık ilanlardaki düşüş yüzde 25,4 oldu.
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, “EİDS ile birlikte piyasadaki yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar büyük ölçüde temizlendi. Şubat ayında sistemin ilan stokunda yüzde 20 civarında bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, bu düşüşün tahminimizin de üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve piyasa gerçeklerine uygun bir yapıya kavuştuğunu söyleyebiliriz. Bu da hem tüketicinin güvenilir ilanlara erişimini kolaylaştırıyor hem de sektörün şeffaflığına katkı sağlıyor,” dedi.
Haziran başından itibaren ilan sayılarında sınırlı bir artış gözlendiğini aktaran Öğüt, yaz mevsimiyle birlikte piyasanın hareketlenmesinin ilan sayılarına yansımasının doğal olduğunu belirtti.
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da, satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün en önemli nedeninin EİDS uygulaması olduğunu vurguladı. Tapu işlemlerinde konutun gerçek değeri üzerinden gösterilmesiyle ilgili düzenlemelerin de bu süreçte etkili olduğunu belirten Büyükduman, “Satıcılar ve alıcılar bazen daha az vergi ödemek için tapuda satış bedelini düşük gösterebiliyor. Bu nedenle fiyat belirtilmeden sosyal medya üzerinden duyuru yapmak, daireye branda asmak ya da ilana çıkmadan doğrudan alıcıya ulaşmak gibi yöntemler tekrar gündeme geliyor. Her satış için zorunlu değerleme raporu alınırsa bu sorun da aşılabilir,” değerlendirmesinde bulundu.
