ABD, Hürmüz Boğazı’nda üç petrol tankerinin hedef alınmasının ardından İran’a hava saldırıları düzenledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), salı günü 80’den fazla hedefin vurulduğunu ve bunlar arasında İran Devrim Muhafızları’na ait 60’tan fazla küçük teknenin yer aldığını duyurdu. Saldırıların, uluslararası su yolunda ticari gemilere yönelik eylemler nedeniyle gerçekleştirildiği ve hedefler arasında füze fırlatma noktaları ile komuta merkezlerinin bulunduğu belirtildi.
Amerikan yönetimi, tanker saldırılarını “kabul edilemez” olarak nitelendirmiş ve karşılık verileceğini açıklamıştı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı ise ABD’nin saldırılarını geçen ay imzalanan mutabakata aykırı bulduklarını, Tahran’ın kararlı önlemler alacağını bildirdi. İran devlet medyası, saldırıların Keşm Adası, Bender Abbas ve Sirik bölgelerini hedef aldığını belirtirken, bazı kişilerin şarapnel nedeniyle yaralandığını aktardı. İran, tanker saldırılarındaki rolünü doğrudan kabul etmedi.
İran Devrim Muhafızları, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD’nin “ateşkes ihlaline” karşılık olarak Bahreyn ve Kuveyt’teki 85 ABD askeri noktasının hedef alındığını duyurdu. Ayrıca bir ABD insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı. Kuveyt ordusu, saldırılara füze ve drone ile karşılık verdiklerini bildirirken, Bahreyn İçişleri Bakanlığı ülkede hava saldırısı sirenlerinin çaldığını ve vatandaşların güvenli alanlara gitmesini istedi.
ABD Hazine Bakanlığı, saldırılardan önce İran’a yönelik petrol yaptırımlarını hafifleten muafiyeti kaldırdı. Bu adım, ABD-İran arasındaki mutabakatın ihlali olarak değerlendirildi. İran, kararın ABD’nin tutarsız tutumunu gösterdiğini ve ulusal çıkarlarını korumak için gerekli adımların atılacağını belirtti.
Katar ve Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker saldırılarını kınadı ve kendi gemilerinin hedef alındığını açıkladı. Katar, Al-Rekayyat gemisine yönelik saldırıdan İran’ı sorumlu tutarken, Suudi Arabistan da Wadyan adlı tankerinin İran tarafından hedef alındığını bildirdi. İran ise bu suçlamalara karşı çıkarak, bazı gemilerin seyir ve takip sistemlerinde yaşanan sorunların risk oluşturduğunu savundu.
İngiltere merkezli deniz güvenliği kuruluşu UKMTO, pazartesi günü bir tankerin makine dairesine kimliği belirsiz bir merminin isabet ettiğini ve yangın çıktığını, salı günü ise iki ayrı saldırı daha yaşandığını raporladı. Bir tankerin vurulduğu ancak limana ulaşabildiği, diğerinin ise sınırlı hasar aldığı belirtildi.
Geçen ay ABD ile İran arasında imzalanan 14 maddelik mutabakat, ateşkesin genişletilmesi ve çatışmaların sona erdirilmesini amaçlıyordu. Ayrıca, Hürmüz Boğazı’nda deniz hizmetlerinin yönetimi için İran, Umman ve Körfez ülkeleri arasında görüşmeler öngörülüyordu. İran, boğazdaki kontrol iddiasını güçlendirmiş ve Basra Körfezi Boğaz Otoritesi aracılığıyla güvenli geçiş izinlerini yöneteceğini açıklamıştı.
ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonları ve bölgede artan gerilim, Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji taşımacılığı ve petrol arzı güvenliği üzerinde riskleri tekrar gündeme taşıdı. Tanker saldırıları, yaptırım adımları ve İran’ın uyarıları, küresel petrol piyasasında belirsizliğin kısa vadede süreceğini gösteriyor.
