Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD’nin eski Başkanı Donald Trump arasındaki yakın ve doğrudan diyaloğu, önümüzdeki hafta Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi’nde ittifakın içindeki görüş ayrılıklarını gidermek için kullanmayı planlıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, The New York Times’a verdiği özel röportajda, bu ilişkinin NATO içindeki tansiyonun düşürülmesinde kritik bir unsur olabileceğini belirtti.
NATO’ya üye 32 ülke, salı günü Ankara’da gerçekleştirilecek zirvede transatlantik ittifakın geleceğini tartışacak. Trump’ın, ABD’nin NATO’daki rolünü azaltabileceği veya ülkesini ittifaktan çekebileceğine dair açıklamaları, üyeler arasında güvenlik konusunda endişelere yol açtı. Ayrıca Trump, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri adımlarına destek vermeyen bazı müttefikleri de eleştirdi.
Trump, NATO’nun bazı liderlerine yönelik sert eleştirilerde bulunurken, Erdoğan’a ise “dostum” ve “büyük bir lider” diyerek olumlu bir tutum sergiledi. Fidan ise, Erdoğan ile Trump arasındaki ilişkiye işaret ederek, bu dostluğun NATO’nun ortak menfaatleri için kullanılacağını vurguladı. Bakan Fidan, “Trump için mesele güven ve dostluk. Türkiye olarak bu ilişkiyi tüm NATO ailesinin yararı için değerlendirmeyi amaçlıyoruz” dedi.
57 yaşındaki Hakan Fidan, eski bir istihbarat başkanı olarak 2023’ten bu yana Dışişleri Bakanlığı görevini yürütüyor ve Suriye, Gazze, İran ve Ukrayna gibi önemli krizlerde Türkiye’nin dış politikasında etkin rol üstleniyor.
“Kimse NATO’nun gerekliliğini sorgulamıyor”
Türkiye’nin stratejik konumu ve aktif diplomatik yaklaşımıyla öne çıkan Fidan, birçok uluslararası aktörle doğrudan temas kurabilen ender isimlerden biri. Zirvede ABD, İran, Rusya, Ukrayna ve Hamas’ın üst düzey yetkilileriyle görüşebilecek olan Fidan, savunma bütçelerine dair teknik tartışmaların ise Trump’ın açıklamalarına rağmen sorunsuz geçeceği görüşünde. “Bu konuda bir sorun görmüyorum. Sert açıklamalar yapılıyor ama pratikte bir değişiklik yaşanmaz, güç dengeleri yerinde kalır” diye konuştu.
Fidan ayrıca, Türkiye ile Avrupa ülkeleri arasında NATO’nun önemi konusunda ortak bir anlayış olduğunu belirterek, “Hiç kimse NATO’nun gerekliliğini tartışmıyor” dedi. Ancak Trump’ın sık sık yaptığı eleştiriler, bazı NATO yetkililerinde, ABD’nin olası bir Rusya saldırısı durumunda ortak savunma yükümlülüğünü yerine getirip getirmeyeceği konusunda endişelere yol açtı.
Trump’ın, başta Almanya olmak üzere Avrupa’daki ABD askerlerini çekme tehdidinin de Avrupa Birliği içinde ortak savunma arayışlarını hızlandırdığına dikkat çekildi.
“Kendimizi tam anlamıyla güvende hissedemeyiz”
Fidan, Avrupa Birliği’nin savunma iş birliği girişimlerini NATO içinde yapısal bir sorun olarak nitelendirerek, bu tür adımların NATO ile çelişebileceğini savundu. “Biz de Avrupa’nın bir parçasıyız. Ortak güvenlik platformumuzu birlikte oluşturmadıkça, kendimizi hiçbir zaman tamamen güvende hissedemeyiz” dedi.
Türkiye, İran’la uzun bir kara sınırına sahip olup Tahran yönetimiyle ilişkilerini sürdürüyor. Aynı zamanda ABD ve İsrail’in İran’a karşı askeri müdahalesine karşı çıkıyor ve çatışmanın sona ermesi için arabuluculuk çabalarına destek veriyor. Fidan, ABD ile İran arasında geçtiğimiz ay varılan anlaşmanın kalıcı barışa zemin hazırlayabileceğini ancak pek çok önemli başlığın ilerideki müzakerelere bırakıldığını kaydetti.
Fidan, yakın zamanda Rusya’da üst düzey temaslarda bulunduğunu ve Türkiye’nin Ukrayna savaşını bitirmeye yönelik yeni müzakerelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu, ancak kısa vadede bir ilerleme beklemediğini belirtti. “Taraflar görüşmeye açık, fakat Amerikan etkisine ihtiyaç var. Barış için her iki tarafta da gerçek ve samimi bir irade görmemiz önemli” ifadelerini kullandı.
