ABD Başkanı Donald Trump, hafta boyunca tırmanan askeri gerilime rağmen İran’la diyalog kanalının açık kalacağını duyurdu. Trump, İran’ın görüşmelerin devamını istediğini, Washington yönetiminin de bu isteğe olumlu yaklaştığını kaydetti. Ancak, geçtiğimiz ay sağlanan geçici ateşkesin artık yürürlükte olmadığını belirtti. İran ise ABD’den doğrudan müzakere talep ettiği iddialarını reddederek, arabuluculuğun Katar üzerinden sürdüğünü açıkladı.
Trump’ın bu açıklamaları, Katar ve Suudi Arabistan’a ait üç ticari tankerin saldırıya uğramasının ardından geldi. Saldırıların ardından ABD, İran’daki askeri hedefleri vurdu; İran ise Körfez’deki ABD üslerine füze ve insansız hava araçlarıyla yanıt verdi. Hafta sonunda yeni bir saldırı bildirilmezken, Katar heyeti Tahran’la temasa geçerek tansiyonu düşürmeyi ve müzakereleri yeniden başlatmayı amaçladı. İran Sağlık Bakanlığı, çarşamba ve perşembe günü gerçekleşen ABD saldırılarında altı kentte 17 kişinin hayatını kaybettiğini, 115 kişinin ise yaralandığını açıkladı.
Trump, kendisine yönelik bir suikast girişimi olması halinde İran’ın ağır bir askeri karşılıkla karşılaşacağını söyledi. ABD ordusunun İran’a karşı 1000 füze ile hazır beklediğini dile getiren Trump, ilk saldırının ardından binlerce füzenin daha devreye alınabileceğini ifade etti. ABD ordusuna bir yıl boyunca hazırlık durumunu koruma emri verdiğini, bu sürenin gerekirse uzatılacağını da ekledi. Bu açıklamanın, İsrail’in Trump’a yönelik olası bir İran planını Washington’a ilettiği yönündeki haberlerin hemen ardından gelmesi dikkat çekti.
Müzakerelerde en önemli başlıklardan biri Hürmüz Boğazı’ndaki durum olarak öne çıkıyor. ABD, İran’dan boğazdaki gemilere yönelik saldırıların sonlandırılacağına dair açık bir açıklama istiyor. Ayrıca Washington, geçiş güzergâhlarının tamamen açılmasını ve gemilerden ücret alınmamasını talep ediyor. İran ise Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetlerin kendi denetiminde olmasında ısrarcı ve geçişlerden ücret alınmasını gündeme getiriyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin, gemi geçiş güvenliğiyle ilgili görüşmeler için Umman’ı ziyaret etmesi bekleniyor. Savaş öncesi küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu; bu nedenle boğazdaki gelişmeler sadece askeri tansiyonu değil, enerji piyasalarını da doğrudan etkiliyor.
Bölgedeki çatışmaların yeniden başlaması, petrol fiyatlarının sekiz haftanın en sert yükselişini yaşamasına yol açtı. Tanker trafiğindeki yavaşlama, artan sigorta maliyetleri ve yeni saldırı olasılığı enerji piyasasında arz endişesini artırdı. ABD yönetimi için enerji fiyatlarındaki bu artış, yaklaşan Kongre seçimleri öncesinde siyasi risk anlamına geliyor. Akaryakıt maliyetlerinin yükselmesi, tüketici fiyatlarını da etkileyerek Washington üzerindeki müzakere baskısını artırıyor. Piyasalarda yeni dönemde Katar ve Umman’ın arabuluculuk girişimleri, İran’ın Hürmüz konusundaki tutumu ve tarafların yeniden askeri adımlar atıp atmayacağı yakından izlenecek.
