Hürmüz Boğazı’nda perşembe günü gemi hareketliliği neredeyse durma noktasına geldi. ABD’nin İran’a iki gün üst üste saldırı düzenlemesi, bölgede kırılgan ateşkes ortamını zayıflattı. Gemi takip sistemlerinden elde edilen veriler, küresel enerji akışının en önemli geçiş noktalarından birinde trafiğin belirgin şekilde azaldığını gösterdi.
Boğaz üzerindeki gemi hareketi, ağırlıklı olarak kuzeydeki İran onaylı hatta yoğunlaşırken, ABD destekli Umman koridoru ise oldukça sakin kaldı. Basra Körfezi’nden çıkan ABD yaptırımlı bir süper tanker ve İran bayraklı bir konteyner gemisi öne çıkan büyük gemiler arasında yer aldı. Bazı gemilerin transponder cihazlarını kapatarak geçtiği düşünülüyor; bu nedenle elektronik izleme verileri tam tabloyu yansıtmayabilir.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen emtia taşıyıcılarının sayısı çarşamba günü sadece 14 oldu ve bu, Haziran ortasındaki geçici barıştan bu yana kaydedilen en düşük seviye olarak öne çıktı. ABD ve İran’ın üç hafta önce vardığı geçici mutabakat sonrası, ortalama günlük gemi geçişi 34 olmuştu. 24 Haziran’da ise bu sayı 59’a kadar çıkmıştı. Son veriler, geçici normalleşmenin hız kaybettiğini ve armatörlerin güvenlik riskini yeniden fiyatladığını ortaya koyuyor. Reuters’ın aktardığına göre, son saldırıların ardından en az dört petrol ve gaz tankeri Hürmüz Boğazı geçişinden vazgeçti.
LNG trafiği de durma noktasına geldi. Sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan iki boş gemi son dönemde Umman Körfezi’ne yöneldi. 2024 yılı verilerine göre, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçerken, petrol tarafında günlük ortalama 20 milyon varil akış gerçekleşiyor.
Brent petrol fiyatı perşembe günü yüzde 1,1 artarak 78,88 dolara, ABD tipi ham petrol WTI ise yüzde 1,2 yükselerek 74,37 dolara çıktı. Bölgedeki elektronik parazitler, özellikle Umman’ın Limah bölgesinin güneydoğusunda, izleme verilerinin güvenilirliğini azaltıyor. Savunma sistemlerinin devreye alınması, gemilerin rota ve sinyal verilerinde bozulmalara yol açıyor.
Trump’ın ateşkesin sona erdiğini açıklaması ve İran kaynaklı gemi saldırıları, ABD’nin yeni saldırılarını tetikleyen başlıca nedenler olarak öne çıktı. Hürmüz Boğazı, yalnızca askeri risklerle değil, enerji arzı ve taşımacılık maliyetleriyle de piyasada önemli bir faktör olmaya devam ediyor.
Boğazdan geçen petrol ve LNG’nin büyük kısmı Asya pazarlarına yöneliyor. Enerji Bilgi İdaresi’ne göre, 2024’te boğazdan geçen ham petrol ve kondensatın yüzde 84’ü, LNG’nin ise yüzde 83’ü Asya’ya gönderildi. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başlıca alıcılar arasında yer aldı. Alternatif boru hatları ise kapasite açısından sınırlı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı’nı baypas edebilen hatlarla günlük yaklaşık 2,6 milyon varil taşıyabiliyor.
Piyasa açısından ana soru, geçici ateşkesin enerji akışını yeniden güvenli hale getirip getiremeyeceği. Gemilerin günlük geçişi 14’te kalırsa, petrol, LNG ve navlun piyasalarında risk primi yüksek seyredebilir. Aksi takdirde, son üç haftadaki 34 gemilik ortalamaya dönüş toparlanma için kritik önemde.
