Ankara’da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, ikinci gününde devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla devam ediyor. Liderler, aile fotoğrafının ardından Kuzey Atlantik Konseyi toplantısı için bir araya geliyor. 7 Temmuz’da bakanlar düzeyinde başlayan zirvenin en önemli aşaması, bugün gerçekleştirilecek resmi oturumlarla tamamlanacak.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmeler ve verdiği mesajlar zirveye damgasını vurdu. Trump, Grönland konusu ile İran’a yönelik operasyonlarda beklediği desteği alamadığını dile getirirken, Avrupa’daki ABD askerlerinin çekilmesine ilişkin değerlendirmesini yineledi. NATO kaynakları, Trump’ın öngörülemeyen açıklamalarının zirve öncesinde de dikkate alındığını belirtiyor. Üst düzey bir NATO diplomatı ise zirvenin sorunsuz tamamlanmasının ve birlik görüntüsünün önemine dikkat çekti.
Savunma Harcamaları Zirve Gündeminde
Resmi oturumlarda liderlerin öncelikli gündem maddesi savunma harcamaları olacak. 2025 Lahey Zirvesi’nde alınan karar gereği, üye ülkelerin savunma harcamalarının GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarılması hedeflenmişti. Ankara Zirvesi’nde ise bu taahhütlerin ne kadar hayata geçtiği değerlendirilecek. Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya bu hedefi şimdiden aşarken, Türkiye’nin savunma harcamalarının milli gelire oranı yüzde 2,33’ten yüzde 3,8’e yükseldi.
Savunma Sanayisinde Yeni Adımlar
Zirvede savunma sanayisinin geliştirilmesi, üretim kapasitesinin artırılması ve ortak tedarik mekanizmalarının güçlendirilmesi de görüşülecek. İlk gün düzenlenen NATO Savunma Forumu’nda açıklanan milyarlarca dolarlık yatırımlar, savunma alanında dönüşümün başladığının göstergesi olarak değerlendiriliyor. Son 10 yılda Avrupa’daki NATO üyeleri ve Kanada, savunmaya toplamda 1,2 trilyon dolar yatırım yaptı; 2025’te ise savunma harcamalarında yaklaşık yüzde 20’lik bir artış bekleniyor.
NATO 3.0 Yaklaşımı Öne Çıkıyor
ABD’nin Avrupa’nın savunmasındaki rolünü yeniden tanımlama çabasıyla gündeme gelen NATO 3.0 konsepti de zirvede ele alınacak. Bu yeni dönemde, Avrupa ülkelerinin kolektif savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi, konvansiyonel savunma kapasitesinin artırılması ve yük paylaşımının dengelenmesi hedefleniyor. Nükleer caydırıcılıkta ise ABD’nin belirleyici rolü sürecek. Yetkililer, NATO 3.0’ı Avrupa’nın daha fazla sorumluluk aldığı ve ABD’nin ittifaka bağlılığını koruduğu bir yapı olarak tanımlıyor.
Ukrayna’ya Destek Mesajı
Zirvede Ukrayna’ya askeri ve siyasi desteğin süreceği ifade edilecek. Ayrıca, NATO’nun Ukrayna’nın savaş tecrübelerinden, özellikle insansız hava araçları ve hava savunma sistemleri alanında yararlanmaya devam etmesi bekleniyor. Ancak Ukrayna’nın NATO üyeliği konusunda kısa vadede bir değişiklik öngörülmüyor.
Ortak Bildirideki Ana Mesajlar
Zirvenin sonunda yayımlanacak ortak bildirinin kısa tutulması ve Washington Antlaşması’nın 5. maddesine bağlılığın vurgulanması bekleniyor. Metinde savunma harcamalarına ilişkin taahhütler yenilenecek ve NATO 3.0 yaklaşımına yer verilecek. Bildiride ayrıca Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliğine uzun vadeli tehdit oluşturduğu, terörizmin NATO için sürekli bir tehdit olarak görüldüğü ve İran’ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiği gibi mesajlar yer alacak. Müttefikler, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi çağrısında bulunacak. Ayrıca, Ukrayna’ya 2026 ve 2027 yıllarında toplam 70 milyar euro askeri destek sağlanmasına yönelik taahhüt de bildiride yer alacak.
