Ankara’da yapılan NATO Zirvesi’nde bugün liderler düzeyindeki resmi görüşmeler başlıyor. Zirvede alınacak kararların ittifakın geleceğini şekillendirmesi bekleniyor. Görüşmelerde dört ana başlık öne çıkarken, diplomatik çevrelerde ABD Başkanı Donald Trump’ın tutumu ve vereceği mesajların toplantıların seyrinde belirleyici olabileceği konuşuluyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın davetiyle Ankara’ya gelen ABD Başkanı Trump, zirvenin ilk gününde yaptığı açıklamalarla dikkat çekti. Trump, Grönland meselesini yeniden gündeme taşırken, İran’a yönelik ABD operasyonları sırasında Avrupalı müttefiklerden yeterli destek görmediğini dile getirdi ve Avrupa’daki ABD askerlerinin çekilebileceğine yönelik açıklamasını yineledi.
NATO kaynakları, Trump’ın öngörülemez yaklaşımının zirve hazırlıklarının önemli bir parçası olduğunu belirtiyor. Zirve öncesinde konuşan üst düzey bir NATO yetkilisi, öncelikli hedeflerinin “krizsiz bir zirve ve birlik görüntüsünün korunması” olduğunu vurguladı.
Bugünkü oturumlarda ele alınacak konular ise şöyle:
- 1- Savunma harcamaları: ABD’nin talepleri doğrultusunda savunma harcamaları NATO’nun ana gündem maddesi haline geldi. Geçen yılki Lahey Zirvesi’nde belirlenen hedefe göre, üye ülkelerin savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’ine çıkarması bekleniyor. Ankara’da bu hedef doğrultusunda kaydedilen ilerleme ve verilen taahhütlerin askeri kapasiteye dönüşmesi değerlendirilecek. Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya şimdiden bu oranı aşarken, Türkiye’nin savunma harcamaları da yüzde 3,8’e yükseldi.
- 2- Savunma sanayisi ve ortak yatırımlar: Zirvede, NATO’nun savunma sanayisini güçlendirmeye yönelik yeni yatırımlar ve iş birliği modelleri masaya yatırılacak. Üretim kapasitesinin artırılması, altyapı geliştirilmesi ve ortak tedarik mekanizmalarının yaygınlaştırılması öncelikler arasında. Son 10 yılda Avrupa ve Kanada’nın toplam savunma harcamalarının 1,2 trilyon dolara ulaştığı, 2025 yılı için ise yüzde 20’lik bir artış beklendiği belirtiliyor.
- 3- “NATO 3.0” dönemi: Zirvede ele alınacak bir diğer kritik konu ise “NATO 3.0” olarak adlandırılan yeni güvenlik yaklaşımı. ABD’nin Avrupa’nın güvenliği konusunda daha fazla sorumluluğu Avrupalı müttefiklere bırakmasıyla, Avrupa ülkelerinin kolektif savunmada daha fazla rol üstlenmesi bekleniyor. ABD’nin ise nükleer caydırıcılıktaki liderliğini sürdüreceği ifade ediliyor.
- 4- Ukrayna’ya destek: Liderlerin Ukrayna’ya yönelik desteğini yinelemesi bekleniyor. NATO, Kiev’e desteğin süreceğini vurgularken, Ukrayna’nın savaş deneyimlerinden özellikle insansız hava araçları ve hava savunma sistemleri konusunda faydalanmayı amaçlıyor. Ancak Ukrayna’nın kısa vadede NATO üyeliği konusunda bir ilerleme öngörülmüyor.
Zirve sonunda yayımlanacak sonuç bildirisi de merakla bekleniyor. Geçtiğimiz yılki Lahey Zirvesi’nde olduğu gibi, kısa ve öz bir metin hazırlanması planlanıyor. Bildiride, NATO’nun temelini oluşturan ortak savunma ilkesine bağlılık vurgulanacak ve Avrupa ile Kanada’nın savunma harcamalarını artırma taahhütlerine yer verilecek. Ayrıca “NATO 3.0” yaklaşımıyla yük paylaşımının yeniden dengelenmesi, Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliğine yönelik tehdidi ve terörizmin NATO için süregelen bir tehdit olduğu mesajlarının da bildiride yer alması bekleniyor. İran’ın nükleer silah edinmemesi gerektiği ve Hürmüz Boğazı’nda serbest seyrüsefere saygı çağrısı da bildiride yer alacak başlıklar arasında. Son olarak, NATO’nun Ukrayna’ya 2026 ve 2027 yıllarında toplam 70 milyar avro askeri destek sağlama taahhüdüne de bildiride yer verilmesi öngörülüyor.
